بازی خطرناک ...

بازی خطرناک

قطر و عربستان در سوریه

"عربستان و قطر مدتهاست که گروههای شورشی در سوریه را تجهیز میکنند اما حوادث ماه گذشته میلادی نشان میدهد که این متحدان امریکا در سرنوشت افراطیون سوریه شریک شدهاند."

شبکه خبری سی ان ان در گزارشی به بررسی اقدامات سرخود عربستان و قطر در سوریه پرداخته و مینویسد: «برخی از ناظران نسبت به سیاست خارجی متحدان امریکا در حاشیه خلیج (فارس) خوشبین هستند و اشاره دارند که عربستان از تعداد کمی شورشی حمایت کرده و امیر جوان قطر نیز سیاست خارجی جا افتادهتری را دنبال میکند که از درگیری در جاهایی همچون سوریه خودداری میکند.

اما خبرهای نگرانکنندهای از ولایت رقه سوریه به گوش میرسد که توسط دولت اسلامی عراق و شام، گروه تروریستی مرتبط با القاعده کنترل میشود. کتب درسی شنیعی که برنامه درسی جدید این ناحیه را تشکیل میدهند، از عربستان سرچشمه میگیرند.

علی احمد، مدیر موسسه امور خلیج در واشنگتن، کتب درسی عربستان را مورد بررسی قرار داده است. او گفت که هر چند برچسب این کتابها که مربوط به وزارت آموزش عربستان است برداشته شده است، اما آنها همانند کتابهای درسی عربستان است.

احمد گفت که کتابهایی که در رقه استفاده میشوند، بسیار سمی هستند زیرا افکار افراطیگری و پاکسازی غیرمسلمانان را ترویج میدهند. اما به نظر نمیرسد که تنها این اقدامات به اهداف قطر و عربستان در سوریه جامه عمل بپوشاند.

دولت اسلامی عراق و شام در برابر گروههای شورشی دیگری در سوریه که به طور مکرر مورد حمایت قطر قرار میگیرند حالت تهاجمی گرفته است. از این گروههای شورشی میتوان به افحدالرسول و تیپهای فارق نام برد. هر چند که یکی دیگر از دریافتکنندههای حمایت قطر که قویترین گروه شبه نظامی سوری در اطراف حلب، بزرگترین شهر سوریه است، ترجیح میدهد که به جای کمک به دیگر شورشیان برای جنگ با دولت اسلامی عراق و شام، با این گروه مذاکره کند.

چیزیکه نگرانکننده است این است که این گروه مورد لطف قطر در آینده چه خواهد کرد. در 24 سپتامبر، یکی از رهبران این گروه در حلب بیانیهای صادر کرد و در آن خواستار تشکیل یک کشور اسلامی شده و با کمک نظامی غربیها برای ائتلاف اپوزیسیون سوریه مخالفت کرد. اولین گروهی که به او ملحق شد جبهه النصره بود که یکی دیگر از زیر شاخههای اصلی القاعده در سوریه است. تقریبا نیمی از گروههایی که به این بیانیه ملحق شدند، تیپهای اسلامگرایی بودند که مکررا از سوی عربستان یا قطر حمایت میشدند.

یک هفته بعد، رهبر یک گروه اسلامگرای دیگر خواستار ادغام تعداد زیادی از سازمانهای شورشی اطراف دمشق با یکدیگر و تشکیل سپاه واحد شد.

دیپلوماتها و گروههای شورشی اذعان کردند که این ادغام با آگاهی و خواست ریاض صورت گرفت. رهبر این سازمان زهران الوش است که پدرش یک روحانی سلفی عربستان است.

ادغام این گروه در دمشق با این ادعاها که عربستان از سلفیهای درویش مسلک و آرام که اسلام سیاسی را رد میکنند، حمایت میکند، در تضاد است. زیرا تیپ الوش خواستار تشکیل یک کشور اسلامی شده و پرچمهای سیاه خود را به جای پرچم سوریها به اهتزاز در میآورد. او اصرار داشت که ادغام دمشق بر علیه دولت اسلامی عراق و شام نخواهد بود و از پاکسازی قومیتی حمایت کرد.

عربستان تاکنون ضرباتی را از حمایت از گروههای افراطی خورده است، که مهمترین آن خشونتی بود که یک دهه پیش در این کشور رخ داد اما عربستان و قطر انگیزههای دیگری دارند که آنها را به سوی حمایت از افراطیها و یا حداقل نادیده گرفتن اقدامات آنها سوق میدهند.

قطر که سیاستی فوق فعال دارد، بسیار تمایل دارد مشتریهایی برای خود در منطقه به دست آورد و نگرانی کمی را نسبت به این گروهها نشان داده است.

قطر که تلاش کرد اپوزیسیون سیاسی سوریه را تحت کنترل شدید اخوان المسلمین قرار دهد، توسط امریکا برای مجاز کردن دسترسی النصره به تسلیحات پیشرفته، مورد سرزنش قرار گرفت.

از قرار معلوم، عربستان به ایجاد یک نیروی بسیار بزرگ و افراطی بین شورشیها اغوا شده است. اما به چه قیمتی؟

برخی از ناظران خارجی معتقدند که اکنون تنها بازیگران در اپوزیسیون مسلح سوریه، تندروهایی همچون الوش هستند. هر چند، ادامه گسترش چنین گروههای شورشی افراطی، ترغیب غرب به حمایت از اپوزیسیون را مشکلتر میکند.

حتی این گسترش میتواند نشاندهنده این باشد که عربستان و شورشیان، دیگر احتمال دخالت نظامی آمریکا را ناچیز میدانند.

تصمیم اخیر واشنگتن برای عدم حمله به سوریه و تمرکز بر امحای تسلیحات شیمیاییاش، عربستانیها را خشمگین کرده و فرصتی دوباره برای اسد به وجود آورد.

متحدان عربی امریکا در حاشیه خلیج (فارس) خواهان سرنگونی فوری اسد هستند.

تلاش شدید برای پیروزی در درگیریهای سوریه در ترکیب با گرایشات ایدئولوژیکی بدیهی قطر و عربستان، آگاهیها و آمادگی در برابر این خطر تقویت میکند.

ریاض و دوحه در حال تجهیز و تغذیه افراطیهایی در سوریه هستند که بدون شک مشکلات زیادی را برای امریکا و منطقه به وجود خواهند آورد.