سهل انگاری در میراث فرهنگی پذیرفتنی نیست!

مطالبه مردم؛ ما نام ونشانمان را می خواهیم

احسان اله خسروانی

بی شک میراث فرهنگی هر كشور، آیینه هویت، اندیشه، منزلت و عظمت آن دیار است كه در معرض بی توجهی و نابودی قرار گرفتن آنها مصداق بارز توهین و بی توجهی به نسل کنونی و اجحاف در حق آیندگان آن سرزمین خواهد بود. آنچه در این میان اهمیت دارد، آگاهی بخشیدن به مردمان درجهت ارج نهادن به این میراثهای ارزشمند و کمک به مسوولین و سیاستگذاران به منظور برنامهریزیهای دقیق فرهنگی وعمرانی در راستای نگهداری از آنهاست، اگرچه پاسداری از میراث فرهنگی وجههای جهانی یافته و نهادهای وابسته، با تشكیل ستادهایی برای بازیابی و نگهداری ازآنها میكوشند ،ولی شكی نیست كه تلاش خود ما نیز در حفظ، حراست و نگهداری از این گنجینه های ناب بشری از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است.

درکشورما، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری تنها عهده دار رسمی آثار تاریخی است و لاجرم باتوجه به اهمیت بسیاربالای این مساله دیر یا زود، تلخ یاشیرین در تیرس کمان انتقادات و پیشنهادات دلسوزان این عرصه قرار می گیرد. از این رو بیان واقعیت ها را نباید به حساب تخریب این نهاد ارزشمند گذاشت و نباید در پاسخ به بیان همان واقعیت ها گناه را به گردن دیگری انداخت و یا تریبون پاسخگویی را با توجیه و یا جواب های سرباز از این مهم هدایت کرد. بلکه باید با دریافت انتقادات و هم اندیشی های مطلوب، رفع نواقص، ازبین رفتن و یا درحال تخریب بودن برخی آثار تاریخی را روی میز جراحی گذاشت و بازیابی،مرمت و جلوگیری از تخریب آنها را بعنوان یک مطالبه استانی، ملی و بین المللی مطرح کرد.

حال با تشریح این مهم لازم است تذکرات بسیار مهمی را که دغدغه خاطر مردم فهیم لرستان می باشد مطرح کنیم و در این باب نه تنها منتظر پاسخ خواهیم ماند بلکه اقدامات عملی به منظور تحقق این مطالبه ها را خواستاریم. ودر این زمینه مردم، مسوولین، صاحبنظران و دلسوزان را نیز به همت و تلاش بیشتر فرامی خوانیم تا درسال همت مضاعف و کارمضاعف این شعار مترقی را از روی بنرهای شیک وآسان به میدان بدقواره و سخت عمل بکشانند تا مردم امیدوارتر به فرونشستن گرد محرومیت از سیمای خدمات خاک گرفته بنگرند و بیشتر دلشاد شوند.

نخست اینکه دیواره اطراف قلعه فلک الافلاک بر اساس چه معیاری طراحی و اجرا شده است که مغازه های زشت دیروزی دربرابر آن بسیار زیباتر بودند؟! پاشیدن رنگی که از لحاظ اصول رنگ شناسی و زیبایی سنجی هیچ استدلال هنری و بصری ندارد بر روی دیواره های بتنی(!) اثرباستانی که زیبایی اش در بین قلعه های تاریخی یک زبانزد استثنایی است نه تنها کار شاق و قابل تقدیری نیست بلکه توهین قلمداد می شود! هرچند در این میان استحکام بخشی قلعه فلک الافلاک که حرف وحدیث های فنی خاصی را دارد به خودی خود ارزشمند است اما باور بفرمایید این اثرتاریخی ارزشمند اگر در ده کوره های کشورهای آفریقایی هم وجود داشت چنین مورد بی مهری قرار نمی گرفت. از آزادسازی اطراف قلعه هم باید بگوییم و درخواست مردم را به سمع و نظر چهره فرهنگی و فرهیخته شهرمان برسانیم. سردارعزیز وپرافتخار عرصه های ایثارگری، جناب آقای شاهرخی؛ که بیشتر از آنکه شما را فردی نظامی بدانیم اندیشه فرهنگی و خدمات فرهنگ سازتان شما را مردی از جنس فرهنگ به مردم شناسانده است. از شما انتظار میرود که همچون 8سال حماسه حضور در دفاع همیشه مقدس، خاطره ماندگار دیگری را برای مردمان این دیار از خودتان بجا بگذارید تا آیندگان با روایتش هیبتی همیشه زیباررا از شما در اذهانشان به ثبت برسانند. سردار عزیر در این فضای غبارآلود خدمت ما از شما می خواهیم که «سپاه»گونه و حماسه آفرین در جشن آزادسازی اطراف قلعه فلک الافلاک وانتقال پادگان امام حسین(ع) به خارج از شهر پرچمدار این حرکت ارزشمند فرهنگی باشید.

دومین مساله حاد و بسیار تأسف انگیر از بین رفتن نگاره های تاریخی دیواره غارهای چندهزارساله لرستان است. آثار شگفت انگیزی که نه تنها مهمترین هویت مانای تاریخی مردمان این دیار است بلکه در معتبرترین دانشگاههای جهان در قالب بخشی از کتب درسی در حال تدریس هستند و در لرستان آنچنان به فراموشی سپرده شده اند که حتی دیده نمی شوند! دراین میان اظهارات مدیرکل میراث فرهنگی مبنی بر اینکه این کوتاهی ها بخاطر سهل انگاری مدیران قبلی بوده است به هیچ وجه قابل پذیرش نیست بلکه انتظار میرود حال که نام و نشانی از آنها باقی نمانده تا در اذهان هم بی نام نشان نشده اند عملیات بازیابی و مرمت آنها در دستور کار قرار گیرد و حتی اگر بودجه دولتی لازم برای این کار وجودندارد. می توان در یک اقدام انسان پسندانه که بی شک مورد رضایت ویژه حضرت باریتعالی نیز قرار خواهد گرفت با مشارکت عمومی در قالب یک اقدام خیرخواهانه هزینه مرمت و بازیابی را از همین مردم فرهنگ دوست لرستان جمع آوری نمود.

سومین نکته به پل های باستانی لرستان برمیگردد. آثاری که روز به روز درحال فراموشی و تخریب کامل می باشند. ظرفیت های نابی که به جای زنده شدن در حال مرگ تدریجی و نابودی کامل می باشند. چیزی که درباب آن جز حسرت خوردن حرفی نمی توان زد.

چهارمین نکته مهم دیگر احداث سد سیمره و گنجینه های ناب باستانی است که هم از حیث تاریخ طبیعی و هم از زاویه باستان شناسی درحال فراموش شدن لای چرخ دنده های توسعه و پیشرفت هستند. مساله ای که همت و نظارت بیشتری را می طلبد چراکه کوتاهی در این مهم نه تنها بدنامی در نزد آیندگان بلکه بی عزتی در میان مردمان امروزی دیار خاک گرفته لرستان را نیز به همراه خواهد داشت.

نکته پنجمی را کلی تر می گوییم و آن هم کج سلیقگی در انجام کارهاست! هنوز خاطره تلخ استفاده از سنگ های قالبی در دیواره گرداب سنگی را از خاطره پاک نکرده ایم! اقدامی که با کمی کارمضاعف می شد سنگ ها را از همان کوه نزدیک به این اثر تاریخی استخراج کرد تا هم بر زیبایی اش افزود و هم مرمت آن بی تقص تر انجام می شد. .وقتی به سنگ نبشته، میرملاس و بسیاری از خانه های قدیمی صده های اخیره هم خوب نگاه می کنیم دیگر بار نیز رگه هایی از کج سیلقگی ها در نحوه نگهداری آن مشاهده میشود.

درپایان این همه انتقاد چندپیشنهاد هم خالی از لطف نیست. واقعیت این است که مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری لرستان سابقه خوبی در دیگر استانهای کشور ازجمله مرکزی از خود بجای گذاشته است.. اما باید پذیرفت که لرستان با مرکزی بسیار متفاوت است. این دیار کار مضاعف تر طلب می کند ازاین رو با درنظر گرفتن تمامی کمبودها و کاستی ها انتقادات با شدت و حدت بیشتر بیان می شود و صدالبته این بدان معنا نیست که دیگر خدمات ارزنده این سازمان تأثیرگذار را نادیده گرفته ایم اما می گوییم چون از این مدیر باظرفیت بیشتر و بیشتر می خواهیم! به هرحال پیشنهاد می شود که برخی از بناهای قدیمی ازجمله بنای زیبای میرملاس به مراکز فرهنگی واگذارشوند تا نه تنها خاک گرفته نشود بلکه به کانونی برای رفت وآمدهای مردم و برقراری ارتباطات فرهنگی بیشتر با مساله مهم و ارزشمند میراث فرهنگی برقرار شود. یا اینکه آثار تخریب شده همچون نگاره غارهای تاریخی لرستان که هویت مردم هستند بازیابی شوند. ازجمله اقدامات دیگر اینکه می توان موزه بدلیجات آثار به غارت رفته لرستان که درمعتبرترین موزه های جهان نگهداری می شوند در این استان برپا شود تا بر عظمت مردمانش افزوده گردد. پل های باستانی که اگر مرمت نشوند باقیمانده هایشان نیز برجای نخواهند ماند مورد بازیابی قرار گیرند.درکار مرمت آثار دقت بیشتری شود و به راحتی بر اساس رفاقت و رابطه از کنار مرمت ها نگذریم و ملاکمان صرف بودجه نباشد. کارگروهی از هنرمندان برجسته عرصه گرافیک و متخصصان طراحی صحنه تشکیل شود تا با همفکری اهل فن در زیباسازی آثارباستانی گام برداشته شود.

فراموش نکنیم فرزندان ما اگر اصالت نداشته باشند مردمانی بی روح وهویت خواهند بود. ازاین رو باید برای مفتخربودنشان به این سابقه پرعظمت قدری بیشتر همت مضاعف و کارمضاعف داشته باشیم.